Mùi ẩm mốc xộc thẳng vào cánh mũi, mang theo vị tanh nồng của đất bùn và lá mục sau cơn mưa dầm đầu xuân.
Trần Minh Khải giật mình mở mắt. Ký ức cuối cùng đọng lại trong vỏ não của hắn là ánh chớp xé rách vòm trời Hà Nội một đêm tháng Bảy, tiếng sấm nổ vang rền trên nóc phòng lưu trữ tư liệu cổ của Viện Hàn lâm, và ngọn lửa xanh lét bùng lên từ trang sách giấy dó ghi chép về triều Lý mà hắn đang miệt mài phiên dịch. Khi ấy, hắn là một nghiên cứu sinh tiến sĩ sử học hai mươi bốn tuổi, suốt ngày vùi đầu vào văn tự cổ, luôn tin rằng những cuộc tranh đoạt quyền lực trong sử sách chỉ là những dòng mực vô hồn trên giấy điệp.
Nhưng lúc này, cái lạnh thấu xương lại là thật.
Hắn thử cử động ngón tay. Bàn tay thô ráp, gầy guộc, các khớp xương nhô lên rõ rệt dưới làn da tái nhợt vì thiếu ăn lâu ngày. Trên ngón trỏ và ngón giữa có vết chai dày đặc trưng của người cầm bút lông nhiều năm, nhưng ở lòng bàn tay lại chằng chịt những vết sẹo nông — dấu vết của công việc chẻ củi, gánh nước mưu sinh.
“Đây không phải là thân xác của ta…”
Một cơn đau nhói thình lình ập tới, như mũi khoan xé toạc màng óc. Hàng vạn mảnh ký ức vụn vỡ của một người khác tràn ngập vào tâm trí hắn: Lê Minh, hai mươi tư tuổi, thư sinh nghèo ở phường An Viễn, phía tây ngoài La thành kinh đô Thăng Long. Cha hắn vốn là một người lính già thuộc quân Long Tiệp thời Tiền Lê, từng theo vua Lý dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long mười tám năm trước, rồi chết già trong nghèo túng cách đây ba năm. Mẹ mất sớm. Thư sinh Lê Minh chỉ dựa vào việc sao chép kinh Phật cho các chùa quanh hồ Dâm Đàm và viết đơn từ thuê cho dân nghèo mà đắp đổi qua ngày. Ba ngày trước, trong một chiều mưa phùn gió bấc, Lê Minh nhiễm hàn tà, sốt cao mê man nằm liệt trên chiếc chõng tre ọp ẹp, hơi tàn vừa dứt thì linh hồn Trần Minh Khải trôi dạt ngàn năm nhập vào.
Khải — giờ đây là Lê Minh — gượng chống tay ngồi dậy. Căn nhà tranh vách đất chỉ rộng chừng hai trượng, mái rạ dột nát để nước mưa nhỏ tong tong xuống manh chiếu rách. Gió luồn qua khe liếp run rẩy, thổi lay lắt ngọn đèn dầu lạc leo lét trên chiếc bàn gỗ mộc sứt một góc.
Đoàng… Đoàng… Đoàng…
Tiếng chuông đồng từ sâu trong Hoàng thành đột ngột vọng ra. Tiếng chuông trầm đục, bi thương, ngân dài qua màn sương mù mịt của kinh thành, từng nhịp từng nhịp như nện thẳng vào lồng ngực con người.
Một tiếng. Hai tiếng. Ba tiếng…
Lê Minh ngồi đờ đẫn đếm. Cho đến khi tiếng chuông thứ một trăm linh tám dứt hẳn, khắp các phường phố ngoài thành bắt đầu rộ lên tiếng chó sủa ran, xen lẫn tiếng chân người chạy huỳnh huỵch trên đường đất lầy lội, tiếng gọi nhau thất thanh, tiếng then cài cửa đóng vội vã.
Một trăm linh tám tiếng chuông vô thường. Tang chuông của bậc đế vương.
Lê Minh hít sâu một hơi khí lạnh, toàn thân bất giác rùng mình. Trí nhớ của một nhà nghiên cứu sử học lập tức nhảy ra một mốc thời gian sắt đá:
Tháng Ba năm Thuận Thiên thứ mười chín (1028), Lý Thái Tổ băng hà tại điện Long An.
Người khai sinh ra vương triều họ Lý, người đã quyết định dời đô từ vùng núi non hiểm trở Hoa Lư về đất rồng cuộn hổ ngồi Thăng Long, đã trút hơi thở cuối cùng.
Nhưng điều khiến tim Lê Minh đập dập dồn không phải là cái chết của một vị vua lập quốc. Điều đáng sợ nằm ở những gì sắp xảy ra ngay sau tiếng chuông tang này.
Trong lịch sử Việt Nam, chưa từng có một cuộc chuyển giao quyền lực nào giữa hai đời vua đầu triều lại đẫm máu và ngàn cân treo sợi tóc như thời khắc này. Chiếu thư lập Thái tử Lý Phật Mã làm người kế vị đã định, nhưng ngoài cung thành, ba vị vương gia — Đông Chinh Vương, Dực Thánh Vương và Vũ Đức Vương — đều là những bậc hoàng tử tay nắm binh quyền thiện chiến, từ lâu đã không phục người anh cả. Họ không về chịu tang, mà đang âm thầm tập hợp tư binh, ém quân khắp các cửa ô kinh thành.
Một cuộc chính biến cung đình tàn khốc bậc nhất — “Loạn Tam Vương” — sẽ nổ ra chỉ trong vòng chưa đầy hai ngày nữa.
Lê Minh bước xuống chõng, đôi chân run rẩy vì đói và lạnh. Hắn tiến đến bên khe liếp nứt nẻ, ghé mắt nhìn ra ngoài đường. Đêm đen như mực. Trong màn mưa bụi lất phất, thỉnh thoảng lại có một toán lính tuần tra mặc giáp da, tay cầm đuốc đỏ và giáo dài rảo bước qua, ánh mắt ai nấy đều đằng đằng sát khí.
“Nếu không chết vì trận ốm này, liệu mình có sống sót nổi qua mấy ngày tới không?”
Lê Minh tự lẩm bẩm, một nụ cười cay đắng hiện lên nơi khóe môi. Hắn từng đọc hàng trăm tài liệu miêu tả sự hưng thịnh của triều Lý, từng say mê trước những nét chạm khắc rồng phượng thời Lý - Trần. Nhưng khi thực sự rơi vào thời đại này, hắn mới thấu hiểu một chân lý tàn nhẫn: lịch sử của kẻ thắng được viết bằng mực vàng trên lụa gấm, còn mạng sống của những kẻ thảo dân như hắn chỉ là cỏ rác dưới móng ngựa chiến chinh.
Tiếng vó ngựa phi dồn dập từ phía bắc vọng lại, tiếng kim loại va chạm leng keng phá tan sự tĩnh mịch của màn đêm.
Lê Minh quay đầu nhìn ngọn đèn dầu lạc sắp cạn bấc. Hắn biết, bánh xe định mệnh đã bắt đầu quay.