Gió đêm Thăng Long đầu hạ mang theo hơi ẩm nồng của sông Nhĩ Hà lùa qua khe cửa sổ gỗ lim, làm ngọn bấc trong đĩa dầu lạc lay động chập chờn. Trên vách đất quét vôi trắng, bóng người đổ dài, run rẩy như một chiếc bóng ma trơi đang rình rập giữa chốn thâm cung.
Lê Minh ngồi bên án thư, ngón tay trỏ khẽ gõ nhịp đều đặn lên mặt bàn gỗ trắc. Dưới ánh sáng mờ tỏ, trước mặt hắn không phải là kinh thư tứ thư ngũ kinh, cũng chẳng phải thi phú xướng họa của đám văn nhân tài tử đất kinh kỳ, mà là một tấm da cừu vẽ địa đồ thủy lộ chi tiết nối liền ba con sông lớn: Nhĩ Hà, sông Đáy và sông Tô Lịch. Trên đó, chằng chịt những chấm mực đỏ son, mực đen, cùng những ký hiệu kỳ dị do chính tay hắn ghi chú bằng chữ quốc ngữ cách điệu kết hợp chữ Hán cổ — thứ chữ mà trần đời này ngoài hắn ra, không một ai có thể giải mã nổi.
Ở tuổi hai mươi tư, thân xác này mang danh Lê Minh — Trung thư xá nhân vừa được triều đình chuẩn phong sau cơn biến loạn Tam Vương chấn động hoàng thành. Nhưng ngự trị bên trong khối óc ấy lại là Trần Minh Khải, một tiến sĩ sử học chuyên về kinh tế chính trị trung đại thế kỷ hai mươi mốt. Với một nhà nghiên cứu hiện đại, lịch sử không phải là những trang sử thi hào hùng rực rỡ men say chiến thắng, mà lịch sử trước hết là những chuỗi số liệu tài chính trần trụi, những dòng chảy tiền tệ ngầm và sự phân chia quyền lực giữa các tập đoàn huyết thống.
“Ba vạn thạch muối từ Diễn Châu chuyển ra…” Lê Minh lẩm bẩm, thanh âm trầm thấp chỉ đủ cho chính mình nghe thấy. “Mười lăm vạn hộc thóc thuế từ miền hạ lưu sông Đáy gom về bến Triều Đông. Nhưng sổ bộ lưu tại Hộ tào chỉ ghi nhận vỏn vẹn một phần ba. Hai phần còn lại, bốc hơi đi đâu giữa thanh thiên bạch nhật?”
Hắn cầm bút lông chấm vào đĩa mực tàu đặc quánh, khoanh một vòng tròn đỏ lòm quanh trạm tuần ty Vạn Xuân — cửa ngõ giao thương thủy đạo trọng yếu án ngữ phía tây nam kinh sư.
Tân đế Lý Phật Mã — miếu hiệu Lý Thái Tông — vừa bước lên ngai vàng giữa khói lửa đao kiếm của ba người em ruột. Ngai vàng chưa ấm chỗ, cấm vệ quân vừa trải qua một đợt thanh trừng đẫm máu, bờ cõi phía bắc lại rục rịch động binh. Bệ hạ cần tiền. Cần thật nhiều tiền để thưởng cho quân sĩ, mua chuộc lòng dân và tái thiết quân bị. Thế nhưng, quốc khố mở ra lại rỗng tuếch đến xót xa. Thuế khóa từ các lộ đổ về Thăng Long qua mạng lưới đường thủy dường như bị một con quái vật vô hình há miệng nuốt chửng ngay trước cửa ngõ kinh thành.
Và kẻ dệt nên tấm mạng nhện khổng lồ ấy, không ai khác chính là Tham tri chính sự Đào Xử Trung.
Đào Xử Trung là lão thần từ thời Tiền Lê bước sang triều Lý, bề ngoài nho nhã, ăn nói cẩn trọng, lúc nào cũng chắp tay cúi đầu ba thước trước mặt quân vương, nhưng sau lưng lại cắm rễ chằng chịt vào toàn bộ hệ thống thu thuế đường thủy ven sông Đáy và cửa sông Nhĩ Hà. Dưới trướng lão, từ Đô giám coi kho, Tuần ty thu thuế, cho đến bọn nha lại áp giải thuyền lương đều là người cùng họ hoặc môn sinh kết nghĩa. Một mạng lưới lợi ích kiên cố như bàn thạch, nước chảy không lọt, gió thổi không qua.
“Trung thư xá nhân… chức vụ chỉ là lục phẩm, quyền hạn chỉ quanh quẩn nơi ngự tiền chép chiếu thư, phụng chỉ khởi thảo chế cáo.” Lê Minh tự cười giễu bản thân, đầu ngón tay lướt qua mép giấy ráp.
Hắn hiểu rất rõ quy tắc sinh tồn nơi quan trường phong kiến: Một thư sinh mới nổi dựa vào chút mưu mẹo dẹp loạn Tam Vương mà leo lên, căn cơ không có, gia thế bần hàn, nếu dám liều lĩnh dâng sớ vạch trần Tham tri chính sự trước mặt thiên tử, kết cục duy nhất không phải là được phong thưởng, mà là thi thể sẽ trôi lềnh bềnh trên khúc sông Nhĩ Hà vào một sớm sương mù dày đặc. Thái Tông hoàng đế dẫu có anh minh cũng không thể vì một tờ tấu chương vô căn cứ của một tiểu quan mà trở mặt lật đổ một đại thần đầu triều đang nắm giữ mạch máu lương thảo của cấm quân.
Chính trị là trò chơi của sự kiên nhẫn và thế cân bằng. Muốn đánh gãy một cái cây cổ thụ nghìn năm, kẻ khôn ngoan không vác rìu xông thẳng vào gốc cây, mà phải tìm xem rễ cái của nó đang mục ruỗng ở chỗ nào.
Đúng lúc đó, ánh mắt Lê Minh dừng lại ở một cái tên nhỏ xíu viết bên lề bản đồ: Nguyễn Doãn — Tào lại Đô giám kho Vạn Xuân.
Theo tin tức từ người của ty Đình úy rò rỉ ra mà Lê Minh vô tình nắm được hôm qua, viên tào lại Nguyễn Doãn vừa treo cổ tự vẫn tại nhà riêng ba ngày trước, ngay sau khi ngự tiền phát hạ chiếu chỉ lệnh cho Hộ tào phúc tra sổ sách lương thực vụ đông xuân. Một cái chết quá đỗi trùng hợp, sạch sẽ đến mức nực cười. Một kẻ quản lý sổ sách cả đời cẩn trọng, vừa có con thơ tròn tháng, cớ sao lại đột ngột tìm đến cái chết?
Gió ngoài hiên bỗng rít lên một hồi gấp gáp. Ngọn đèn dầu lạc chao đảo dữ dội rồi phụt tắt, để lại căn phòng chìm vào bóng tối đen kịt như mực dầm.
Trong bóng tối ấy, Lê Minh nghe thấy tiếng bước chân rất nhẹ đang dừng lại ngay trước bậc cửa thư phòng.