Năm Kỷ Mão, niên hiệu Thông Thụy thứ sáu (1039).
Cái lạnh cuối đông của Thăng Long chưa kịp tan hết thì một bức phi tích hỏa tốc từ đạo Thái Nguyên gửi về đã xé toạc bầu không khí yên bình của kinh thành.
Nơi biên thùy phía Bắc, tại châu Quảng Nguyên — mảnh đất trù phú với những mỏ vàng lộ thiên nằm lẩn khuất giữa rừng thiêng nước độc — thủ lĩnh người Tày Nùng là Tồn Phúc đã công nhiên phản nghịch. Y tự xưng là Chiêu Thánh Hoàng Đế, đổi tên đất thành Trường Sinh Quốc, lập vợ là A Nùng làm Minh Đức Hoàng Hậu, phong con trai trưởng Nùng Trí Thông làm Nam Đức Vương. Không dừng lại ở việc cắt đứt cống nạp, Tồn Phúc còn xua quân đánh phá các động lân bang, đe dọa trực tiếp đến an nguy của toàn bộ biên cương Đại Cồ Việt.
Điện Càn Nguyên, buổi thiết triều sớm bao phủ trong bầu không khí ngột ngạt tựa trước cơn giông.
Lý Thái Tông ngồi trên ngai vàng bọc gấm hoa tiêu hoàng, long bào thêu rồng bốn móng ánh lên vẻ uy nghiêm lạnh lẽo. Vị hoàng đế ba mươi chín tuổi, người từng tắm mình trong bể máu của Loạn Tam Vương mười một năm trước, đưa mắt quét qua hàng văn võ bá quan đang cúi rạp người dưới điện. Ánh mắt ngài dừng lại ở bức địa đồ trải dài trên án thư.
“Tồn Phúc vốn chỉ là một tù trưởng man di, chịu ơn phụ hoàng và trẫm ban cho quan tước, giữ cõi biên thùy. Nay dám tiếm xưng đế hiệu, lập quốc giữa đất trời Đại Cồ Việt, coi triều đình như không có người. Chư khanh bảo xem, trận này nên đánh hay nên hòa?”
Giọng vua không cao, trầm đục nhưng mang theo hàn ý thấu xương.
Một vài vị văn quan lớn tuổi thuộc môn hạ cũ của cố Thái sư còn đang ngập ngừng muốn dâng biểu điều đình, viện cớ rừng sâu lam chướng khó đi, chi bằng sai sứ sang phủ dụ vỗ về. Nhưng bọn họ chưa kịp bước ra thì một bóng người vạm vỡ đã sải bước tiến lên trung tâm đại điện.
Đó là Điện tiền Chỉ huy sứ Lê Phụng Hiểu. Bàn tay chai sạn vì nắm đốc kiếm siết chặt hốt ngọc, giọng sang sảng như sấm rền: “Bệ hạ! Man di tác loạn, nếu không dùng sấm sét trừng phạt tức thì, các châu mục biên viễn khác ắt sinh lòng dòm ngó. Thần xin lĩnh năm ngàn cấm binh, san bằng sào huyệt Nùng Tồn Phúc, mang đầu y về dâng trước cửa khuyết!”
Lý Thái Tông khẽ nhếch môi, nhưng ánh mắt không hề giãn ra. Ngài lắc đầu: “Một đạo quân cấm vệ chưa đủ để dập tắt dã tâm của lũ sài lang nơi biên viễn. Trận này, trẫm sẽ ngự giá thân chinh.”
Cả triều đình xôn xao. Bậc chí tôn thân chinh, điều đó đồng nghĩa với việc toàn bộ cỗ máy chiến tranh của Đại Cồ Việt sẽ phải vận hành ở mức cao nhất. Ngự giá đi tới đâu, binh mã, voi chiến, chiến thuyền và đặc biệt là lương thảo sẽ phải cuồn cuộn đổ về tới đó.
Lê Minh đứng lẫn trong hàng quan viên thuộc Nội thư sảnh, y phục màu thanh lam khiêm nhường, đầu hơi cúi. Hắn không nhìn ngai vàng, mà đang chăm chú nhìn những ngón tay của Lý Thái Tông đang gõ nhịp trên tay ngai. Trần Minh Khải bên trong thân xác Lê Minh hiểu rất rõ vị hoàng đế này. Lý Thái Tông thích thân chinh không chỉ vì muốn lập chiến công uy hiếp bốn phương, mà còn để trực tiếp kiểm soát binh quyền, không trao cơ hội cho bất kỳ thế lực ngoại thích hay phiên vương nào ở kinh thành ngóc đầu dậy.
Đúng lúc đó, giọng nói của hoàng đế bỗng đổi hướng, nhắm thẳng về phía hắn: “Lê Minh.”
“Thần có mặt.” Lê Minh bước ra khỏi hàng, quỳ mạp hành lễ theo đúng quy củ.
“Trẫm nghe Đại lý tự và Bộ Hộ khen ngươi có tài tính toán, sổ sách chi thu minh bạch, lại thông hiểu địa chí. Trận Bắc phạt này, quân mã vạn người, đường núi hiểm trở ngút ngàn, vận lương là huyết mạch sinh tử. Trẫm giao cho ngươi chức Đốc vận quân nhu phó sứ, hiệp đồng cùng quân tiên phong, phụ trách gom góp và áp tải toàn bộ quân lương từ Vĩnh Lại qua Thái Nguyên lên Quảng Nguyên. Nếu để quân sĩ thiếu một bữa cơm, chậm một ngày lương, quân pháp vô tư.”
Một cỗ hàn khí chạy dọc sống lưng Lê Minh.
Đốc vận quân nhu! Trong nghệ thuật chiến tranh trung cổ, đây là chức vụ bạc bẽo và nguy hiểm nhất. Thắng trận thì công đầu thuộc về các võ tướng chém tướng đoạt cờ; bại trận hoặc sa lầy thì đầu của kẻ vận lương sẽ bị bêu lên cọc gỗ đầu tiên để yên lòng quân. Chưa kể, đường lên Quảng Nguyên rừng thiêng nước độc, dốc đứng vực sâu, thổ phỉ mai phục khắp nơi.
Lê Minh ngước mắt lên, chạm phải ánh nhìn sâu thăm thẳm của hoàng đế. Đó là một đòn thử thách. Lý Thái Tông muốn xem một thư sinh đỗ đạt nhờ tài văn học liệu có đủ độ cứng cỏi để trở thành một thanh đao hữu dụng trong triều đình hay không.
“Thần… lĩnh chỉ. Xin đem hết can trĩ, thề không để quân tiền phương đứt bữa.” Lê Minh dập đầu, giọng điệu bình thản không chút gợn sóng.
Khi bãi triều, bước chân ra khỏi Đoan Môn, gió lạnh thổi tung vạt áo thụng. Võ tướng Lương Nhậm Văn — một kẻ có thế lực đang ngấm ngầm bành trướng nơi Cấm quân — bước lướt qua vai hắn, khẽ cười nhạt một tiếng đầy ẩn ý: “Lê đại nhân, đường lên ải Bắc nhiều cọp dữ và ma rừng lắm đấy. Bút nghiên của văn nhân e rằng khó cản nổi đá lăn vực thẳm.”
Lê Minh dừng bước, nhìn theo bóng lưng của viên võ tướng quyền thế, hai mắt khẽ nheo lại. Cuộc chiến thật sự chưa bắt đầu ở Quảng Nguyên, mà đã rục rịch ngay từ thềm điện Thăng Long.