Người lính già đó tên là Hoàng Đạt.
Khuôn mặt ông ta chằng chịt những vết sẹo đao kiếm, da đen sạm như vỏ cây rừng, ngón tay cái bên trái đã bị chém cụt một đốt. Hoàng Đạt là một trong số ít những cựu binh còn sót lại từ thời vua Lê Đại Hành phạt Tống năm Tân Tỵ (981), từng nếm đủ mọi mùi vị của sa trường, từ tên bay đạn lạc đến việc phải uống nước đái ngựa để sống sót trong vòng vây.
Đêm đó, bên đống lửa le lói giữa rừng Thái Nguyên, tiếng mưa rả rích trên tán lá cọ tạo nên một bản hòa âm não nề. Binh lính và phu phen đã kiệt sức ngủ vùi, chỉ còn mùi khói gỗ ẩm ướt cay xè xộc vào hốc mắt.
Lê Minh bưng một bát cháo nóng có thả vài lát gừng, bước đến ngồi xổm bên cạnh Hoàng Đạt.
“Hoàng lão trượng, uống chút cháo cho ấm bụng.”
Lão tốt liếc nhìn Lê Minh, đôi mắt đục ngầu như mắt cá ươn bỗng lóe lên một tia sáng kỳ dị. Lão không vội đón lấy bát cháo, mà rút con dao găm cùn rỉ sét ra khẽ cạo cạo lớp bùn khô dưới đế giày cỏ.
“Lê đại nhân, ngài là quan văn từ kinh thành tới, tay trắng như ngó sen, hà tất phải tự mình lội bùn bốc gạo với đám phu phen hạ tiện chúng tôi?” Giọng lão khàn đục như tiếng cọ xát của hai mảnh đá nhám.
“Lương thực là mạng của tiền phương, cũng là mạng của ta.” Lê Minh đặt bát cháo xuống phiến đá phẳng trước mặt lão, “Nếu đường lương bị đứt, Lê Phụng Hiểu tướng quân ở phía trước không có cơm ăn, Lý hoàng đế ở phía sau trừng phạt xuống, ngài và ta đều sẽ thành ma không đầu nơi rừng thiêng này.”
Hoàng Đạt cười khùng khục trong cổ họng, tiếng cười nghe ghê rợn giữa màn đêm: “Đại nhân nói đúng. Nhưng ngài ra lệnh cho bọn chúng đun nước sôi, rắc vôi bột… những thứ đó tuy cứu được ruột gan của chúng khỏi chứng kiết lỵ, nhưng chưa chắc đã cứu được cái mạng của đoàn người này đâu.”
Lê Minh khẽ giật mình, lập tức chắp tay, hạ giọng khiêm nhường: “Mong lão trượng chỉ giáo. Lê Minh rửa tai lắng nghe.”
Hoàng Đạt nhổ một bãi nước trầu đỏ lòm xuống đống tro than, xèo một tiếng. Lão cầm lấy bát cháo, húp một ngụm lớn rồi mới chậm rãi nói: “Chiến trường không có anh hùng, thưa đại nhân. Sách thánh hiền dạy ngài trận pháp bát quái, thiên la địa võng, nhưng nơi rừng thẳm này chỉ có hai loại người: kẻ sống và kẻ chết.”
Lão chỉ con dao găm về phía bóng tối mịt mùng của hẻm núi phía trước: “Đại nhân nhìn cờ bay rực rỡ để đoán hướng gió, nhưng lính già chúng tôi nhìn hướng đàn quạ bay lúc chập tối. Nếu rừng sâu im bặt không một tiếng chim hót, đó là lúc lưỡi đao của quân Nùng đang kề sát gáy. Ngài giục dân phu đi nhanh, nhưng bánh xe lún bùn mà cứ gầm thét quất roi thì chỉ làm lãng phí sức tàn. Muốn qua được hẻm núi Khau Co ngày mai, ngài phải tháo bớt một nửa số bao tải trên mỗi xe, cho người vác bộ men theo sườn đá.”
“Tại sao lại phải chia nhỏ tải trọng như vậy?” Lê Minh hỏi dồn.
“Vì hẻm Khau Co chỉ vừa một cỗ xe đi qua. Nếu xe đầu bị lật hoặc bị đá lăn trúng làm tắc đường, ba ngàn người phía sau sẽ thành cá nằm trong rọ. Đám người Nùng không đánh trực diện đâu, chúng bắn tên thuốc độc từ trên vách đá xuống. Độc lá ngón và nọc rắn hổ mang ngấm vào máu thì Đại La kim tiên cũng không cứu nổi.”
Hoàng Đạt liếc nhìn Lê Minh, ánh mắt đầy vẻ giễu cợt nhưng cũng phảng phất sự tán thưởng kín đáo: “Đêm nay sương mù xuống thấp quá ngọn cây. Ngày mai, máu sẽ chảy đấy, thư sinh ạ.”
Lê Minh siết chặt nắm tay. Hắn nhìn vào ngọn lửa đang tàn dần, những lời của lão tốt như gáo nước lạnh tạt thẳng vào sự tự tin dựa trên tri thức hiện đại của hắn. Hắn đứng dậy, bước ra mép trại nhìn về phía hẻm núi đen ngòm như miệng một con quái thú khổng lồ đang há to chờ đợi.