Ba ngày sau, đoàn quân lương bầm dập nhưng vẫn bảo toàn được tám phần lương thảo đã đến được ngự doanh của Lý Thái Tông đặt tại châu Động Hỷ (vùng rìa Quảng Nguyên).
Doanh trại của quân triều đình trải dài mấy dặm, cờ vàng phấp phới, voi chiến gầm rống rúng động núi rừng. Nhưng bầu không khí trong ngự trướng lại nặng nề như chì.
Lý Thái Tông ngồi sau án thư lớn bằng gỗ lim, sắc mặt âm trầm. Xung quanh ngài, các tướng lĩnh cấm quân như Lê Phụng Hiểu, Quách Thịnh Bộc đều khoác chiến giáp, vẻ mặt đăm chiêu lo lắng. Trên bàn là một tấm da hoẵng vẽ nguệch ngoạc vài con đường mòn và những chấm tròn biểu thị các bản làng — đó là bản đồ tác chiến sơ sài của quân đội bấy giờ.
“Tiên phong vừa đụng độ với quân Nùng ở ải Đào Hoa, ba trăm dũng sĩ của ta bị phục kích trong thung lũng, tên độc bắn ra như mưa. Nguồn nước ở con suối lớn chảy qua doanh trại bị đầu độc bằng lá ngón, voi chiến uống vào lăn ra chết sình bụng!” Lê Phụng Hiểu giận dữ đập bàn, râu tóc dựng ngược: “Lũ man di này trốn chui trốn nhủi trong các hang đá đá vôi, tiến không được, lui không xong!”
Đúng lúc đó, thái giám truyền báo: Đốc vận phó sứ Lê Minh cầu kiến.
Lý Thái Tông ngẩng đầu lên: “Cho vào.”
Lê Minh bước vào trướng. Chiến bào trên người hắn vẫn còn dính bùn đất khô và vệt khói đen chưa kịp giặt tẩy, nhưng bước đi trầm ổn, ánh mắt sáng rực. Sau khi hành lễ ba quỳ chín lạy theo nghi thức quân đội, hắn không vội dâng sổ sách lương thảo mà mở chiếc ống đồng mang bên hông ra.
“Khởi bẩm Bệ hạ, thần may mắn áp tải lương thảo đến nơi an toàn. Trong suốt hành trình mười ngày qua, thần đã kết hợp tra cứu cổ tịch ở Thư viện quốc gia cùng lời khai của các tù binh Nùng bị bắt sống tại hẻm Khau Co, vẽ thành bức địa đồ chi tiết vùng Quảng Nguyên này. Kính dâng Bệ hạ ngự lãm.”
Một tấm lụa trắng dài bốn thước được trải rộng ra trên bàn cơ mật, đè bẹp tấm da hoẵng sơ sài trước đó.
Các tướng lĩnh lập tức xúm lại, rồi đồng loạt hít vào một hơi khí lạnh.
Đó không phải là một bức tranh vẽ cảnh vật ước lệ thông thường của các họa sĩ cung đình. Đó là một bản đồ quân sự đỉnh cao mang tư duy địa lý hiện đại!
Từng ngọn núi được vẽ theo các đường đồng mức thể hiện độ dốc; các hẻm vực đá vôi hiểm trở, các hang động ngầm caster đều được đánh dấu bằng mực đỏ; những con suối có mỏ sa khoáng chứa độc chì hoặc nước chảy qua rừng lá ngón đều được ghi chú rõ ràng bằng chữ màu đen. Đặc biệt hơn cả, vị trí phân bố của mười hai động lớn của người Tày Nùng xung quanh sào huyệt Thang Do của Tồn Phúc được ghi chép tường tận: động nào có bao nhiêu nhân đinh, thủ lĩnh tên gì, có thù oán hay thân thích với họ Nùng.
Lý Thái Tông đứng bật dậy, đôi mắt đế vương bừng sáng rực rỡ. Ngài bước lại gần, ngón tay run khẽ lướt trên mặt lụa: “Lê Minh… đây là do chính tay ngươi vẽ?”
“Muôn tâu Bệ hạ, chính là thần.” Lê Minh điềm tĩnh đáp: “Quảng Nguyên địa thế hiểm trở, nhưng không phải không có kẽ hở. Con suối dẫn vào doanh trại bị bỏ độc là nhánh suối Thang Bộc, bắt nguồn từ động Phổ Đồn. Nhưng cách đó ba dặm về phía Tây Nam có một con suối ngầm chảy ra từ lòng núi đá vôi, nước trong vắt và ngọt lịm, quân ta có thể chuyển sang lấy nước ở đó. Còn sào huyệt Thang Do của Tồn Phúc, tuy mặt tiền là vách đá dựng đứng ngàn trượng, nhưng phía sau lưng có một lối mòn chăn dê men theo đỉnh Mã Yên Sơn. Chỉ cần một cánh kỳ binh luồn rừng leo lên được đỉnh núi đó, sào huyệt của giặc sẽ nằm trọn dưới mũi tên của ta!”
Lê Phụng Hiểu trợn trừng hai mắt, nhìn tấm bản đồ rồi lại nhìn Lê Minh, bất giác thốt lên: “Tuyệt! Quá tuyệt diệu! Có bản đồ này, con mắt của cấm quân như vừa được mở ra giữa đêm đen!”
Lý Thái Tông nhìn chằm chằm vào Lê Minh, ánh mắt ngập tràn sự dò xét lẫn tán thưởng sâu sắc. Vị hoàng đế này đủ thông minh để nhận ra: một bản đồ chi tiết và chính xác đến mức quỷ thần kinh sợ này không thể chỉ vẽ ra trong mười ngày đi đường. Thư sinh họ Lê này rốt cuộc giấu trong đầu bao nhiêu mưu lược kinh thế hãi tục?
“Lê Minh, ngươi lập công lớn.” Giọng nhà vua trầm xuống, mang theo một sức nặng ngàn cân: “Nhưng có bản đồ rồi, trẫm muốn nghe kế sách phá giặc của ngươi. Đánh như thế nào để nhổ cỏ tận gốc, mà không làm lung lay gốc rễ biên thùy?”