Đêm hai mươi chín tháng Chạp, đêm giao thừa cận kề. Mưa tuyết hiếm hoi rơi lất phất trên những mái ngói rêu phong của hoàng thành Thăng Long, phủ một lớp bụi trắng mỏng manh lên những bức tượng rồng đá chầu trước điện Càn Nguyên.
Lý Thái Tông ngồi một mình trước chiếc bàn đá ngọc bích, trên bàn chất đống những bản tấu sớ tổng kết một năm trị vì. Ánh lửa từ chậu than hồng phản chiếu lên khuôn mặt lộ rõ vẻ mệt mỏi của vị hoàng đế ba mươi tám tuổi.
“Truyền Hình bộ Viên ngoại lang Lê Minh vào yết kiến.”
Giọng của nội thị vang lên qua những bức rèm gấm.
Tiếng bước chân nhẹ nhàng, đều đặn vang lên trên sàn đá. Lê Minh bước vào, quỳ rạp xuống hành đại lễ ba quỳ chín lạy:
“Hạ thần Hình bộ Viên ngoại lang Lê Minh, kính cẩn chúc Bệ hạ vạn tuế, vạn vạn tuế!”
Lý Thái Tông buông bút, ngẩng đầu nhìn người bầy tôi trẻ tuổi.
Ánh mắt hoàng đế khẽ ngưng đọng lại. Đã hơn một tháng kể từ ngày biến cố Trần gia nổ ra, đây là lần đầu tiên Thái Tông gặp lại Lê Minh.
Hoàng đế thầm giật mình. Đứng trước ngài không phải là một kẻ oán hận điên cuồng, cũng không phải là một kẻ suy sụp rách rưới. Lê Minh gầy đi nhiều, nhưng sống lưng thẳng tắp như ngọn giáo cắm vào lòng đất, nét mặt bình thản như mặt nước hồ mùa thu, không gợn một chút sóng gió.
Sự bình thản đến cực điểm ấy khiến vị hoàng đế từng trải bao sóng gió cung đình bỗng cảm thấy một tia ớn lạnh kỳ lạ trong lòng.
“Lê Minh,” Thái Tông cất giọng trầm trầm. “Thê tử của khanh… Trần thị bạo bệnh qua đời trong ngục, trẫm cũng đã nghe Thẩm hình viện tâu báo. Nàng ta dù mang tội gia tộc, nhưng xét tình vợ chồng của khanh, trẫm rất lấy làm tiếc.”
Đó là một lời thăm dò sắc bén của bậc đế vương! Thái Tông muốn xem trong lòng Lê Minh rốt cuộc đang chứa chấp lòng trung thành hay mầm mống phản nghịch.
Lê Minh dập đầu, giọng nói bình thản, rành rọt không một chút run rẩy:
“Tạ ơn Bệ hạ thương xót. Trần thị có tội với phép nước, chịu tội chết là lẽ đương nhiên của luật pháp triều đình. Thần thân là thần tử, đội ơn Bệ hạ che chở không khép tội đồng lõa đã là ơn sâu tựa biển cả, đâu dám đem việc riêng tư mà sinh lòng oán trách thánh triều.”
Thái Tông nhìn sâu vào mắt Lê Minh suốt một tuần trà. Không tìm thấy bất kỳ một kẽ hở nào. Không có sự oán hận, không có sự bi lụy. Chỉ có sự phục tùng tuyệt đối của một bề tôi trung lương.
Hoàng đế thở phào một hơi, nhưng sự kiêng dè trong đáy mắt lại càng tăng thêm vài phần. Một kẻ chịu nỗi đau xé lòng mất vợ mà vẫn có thể bình thản dập đầu tạ ơn thiên tử… kẻ đó hoặc là thánh nhân vô dục, hoặc là một con quái vật giấu móng vuốt sâu nhất trần đời!
“Hôm nay triệu khanh vào cung,” Thái Tông chuyển giọng, “Trẫm muốn nghe ý kiến của khanh về ba việc: cải cách thuế khóa vụ chiêm, tái tổ chức ngự lâm quân, và việc kiểm soát các mỏ khoáng sản biên viễn.”
Lê Minh ngẩng đầu, bắt đầu trình bày.
Suốt một canh giờ trong điện Càn Nguyên, Lê Minh không hề nói một lời hoa mỹ sáo rỗng. Bằng tư duy kinh tế và tổ chức quân sự vượt trước thời đại một ngàn năm, hắn vạch ra một bản kế hoạch hoàn hảo đến mức khiến Lý Thái Tông phải vỗ đùi khen ngợi:
Phương pháp đánh thuế ruộng đất theo độ phì nhiêu của đất đai thay vì đánh đồng đều; quy chế luân chuyển cấm binh giữa kinh kỳ và biên ải để tránh tướng lĩnh nuôi dưỡng tư binh; và đặc biệt là biện pháp siết chặt quản lý các cấm địa khoáng sản, thu toàn bộ quyền khai thác vàng đồng về thẳng kho nội phủ của Hoàng đế!
Từng kế sách của Lê Minh đều đánh trúng vào nỗi lo lớn nhất của Lý Thái Tông: củng cố quyền lực tối thượng của ngai vàng, bóp nghẹt tài chính ngầm của các đại gia tộc ngoại thích!
“Hay! Rất hay!” Thái Tông đứng dậy, bước lại vỗ vai Lê Minh. “Khắp triều đình văn võ bá quan, người thực sự hiểu được nỗi lòng của trẫm… chỉ có một mình khanh! Đêm nay giao thừa, trẫm ban cho khanh chiếc áo cẩm bào ngự dụng và một ngàn quan tiền. Ra giêng, trẫm sẽ thăng chức cho khanh vào Trung thư sảnh!”
“Thần tạ ơn Bệ hạ long ân!” Lê Minh dập đầu bái tạ.
Khi bóng dáng áo xanh của Lê Minh khuất dần sau cánh cửa điện Càn Nguyên, Lý Thái Tông đứng nhìn theo, ánh mắt chùng xuống đầy phức tạp.
Lão thái giám hầu cận bước lại châm thêm than vào lò sưởi, khẽ nói: “Bệ hạ, Lê Viên ngoại lang quả thực là bậc kỳ tài hiếm có.”
Thái Tông khẽ lắc đầu, thở dài một tiếng:
“Hắn là một thanh kiếm báu nghìn năm có một. Nhưng thanh kiếm này… sắc bén đến mức có thể đâm thủng cả long bào. Trẫm có thể dùng hắn để chém chết kẻ thù, nhưng… nhất định phải giữ sợi xích sắt xích cổ hắn thật chặt. Một khi sợi xích ấy đứt… cả thiên hạ này e rằng không ai ngăn nổi hắn.”