Mùa đông năm Thuận Thiên thứ hai mươi mốt (1030), Thăng Long đón đợt rét cắt da cắt thịt. Nước sông Đáy hạ thấp, để lộ những bãi bồi xám xịt và những rặng lau sậy xác xơ lay lắt trong gió lạnh.
Tại trạm kiểm soát bến Triều Hội — cửa ngõ giao thương đường thủy trọng yếu phía tây nam kinh thành, viên Đề lại trẻ tuổi tên là Đặng Văn đang run rẩy soát xét một đoàn thuyền chở đồ gốm và cau khô. Đột nhiên, dưới đáy khoang của một chiếc thuyền lớn, đầu ngọn giáo của lính tuần tra chạm phải vật cứng phát ra tiếng kêu keng lanh lảnh.
“Có sắt lậu!” Viên lính tuần hô to.
Mặt người chủ thuyền xám ngoét. Hắn chưa kịp phân bua thì một bóng người thanh mảnh trong chiếc áo khoác lông chồn màu lam đã từ trên bờ bước xuống.
Lê Minh. Với thân phận Trung thư xá nhân kiêm Đốc sát tuần kiểm kinh kỳ, sự xuất hiện của hắn khiến đám lính tuần lập tức đứng nghiêm, cung kính cúi đầu: “Tham kiến Lê xá nhân!”
Lê Minh thong thả bước lên sàn thuyền. Hắn dùng mũi hài giẫm nhẹ lên lớp chiếu cói phủ trên sạp gỗ, cúi xuống lật lên một góc. Dưới lớp cau khô mốc meo là hàng chục thỏi sắt thô đen bóng, cùng những bao muối mỏ trắng tinh khiết được đóng gói bằng vải dầu chống nước cẩn mật.
Chủ thuyền quỳ rạp xuống sàn gỗ, toàn thân run rẩy, trong tay áo lén lút chìa ra một thẻ bài bằng ngà voi có khắc chìm một chữ “Lương”.
Đặng Văn đứng cạnh Lê Minh, mắt sáng lên, ghé tai nói nhỏ: “Đại nhân, đây chính là thuyền của phủ Thái úy! Tang chứng vật chứng rành rành, chỉ cần tịch thu toàn bộ và bắt giữ lũ này…”
Lê Minh liếc nhìn thẻ bài ngà voi, rồi lại nhìn khuôn mặt đang tái dại vì sợ hãi của tên chủ thuyền. Ánh mắt hắn không hề có chút gợn sóng, phẳng lặng tựa như mặt hồ đóng băng.
Hắn khẽ giơ tay, ngăn lời Đặng Văn lại.
“Đặng đề lại, ngươi nhìn nhầm rồi,” Lê Minh cất giọng điềm đạm, đủ để đám lính xung quanh nghe rõ. “Đây là sắt thô và muối hạt do bộ Công cấp phép vận chuyển về xưởng đúc chuông của chùa Khai Thiên tại Trường Yên theo ngự chỉ trùng tu tự viện của hoàng thượng.”
“Đại nhân?!” Đặng Văn trố mắt kinh ngạc, không tin vào tai mình.
Lê Minh không giải thích, thong thả lấy từ trong túi gấm ra một con dấu triện màu đỏ son, đóng thẳng một nét mực tươi rói lên tờ thông hành của chủ thuyền, đoạn nói với tên lái buôn:
“Thời tiết giá rét, đường sông cạn nước, các ngươi đi đứng phải cẩn thận. Chớ để chậm trễ việc công đức của hoàng gia.”
Tên chủ thuyền như từ cõi chết trở về, dập đầu lia lịa: “Tạ ơn đại nhân! Đa tạ đại nhân minh xét!”
Đoàn thuyền vội vã nhổ neo, rẽ sóng xuôi dòng nước trôi đi vun vút trong sương mù.
Trên bến sông hoang vắng, Đặng Văn không kìm được uất ức, quỳ xuống trước mặt Lê Minh: “Lê đại nhân! Ai trong triều cũng biết Lương Thái úy ỷ thế hiếp người, ngầm thao túng muối sắt làm giàu cho vây cánh, lại còn ngấm ngầm nuôi dã tâm. Tiểu nhân một lòng đi theo đại nhân vì tưởng ngài là bậc thanh liêm chính trực, vì nước vì dân… Tại sao hôm nay đại nhân lại dung túng cho phường gian tặc bành trướng như vậy?”
Gió sông thổi tung vạt áo choàng của Lê Minh. Hắn nhìn viên đề lại trẻ tuổi đầy nhiệt huyết trước mặt, ánh mắt thoáng hiện một nét hoài niệm. Bảy năm trước, khi mới bước chân vào triều đình Thăng Long với linh hồn của một kẻ hiện đại, hắn cũng từng ngây thơ và nhiệt thành như thế. Và cái giá phải trả cho sự ngây thơ chính trị ấy là những cạm bẫy suýt mất mạng, là nụ cười vĩnh viễn tắt trên môi người con gái hắn yêu thương nhất.
“Đặng Văn,” Lê Minh đỡ cấp dưới đứng dậy, giọng nói trầm ổn mà nặng tựa ngàn cân: “Ngươi bắt một chiếc thuyền này, cùng lắm chỉ phạt tên chủ thuyền vài chục trượng, tịch thu vài trăm cân sắt. Lương Nhậm Văn ngồi trong phủ Thái úy chỉ cần nói một câu ‘gia nhân mạo danh’ là xong chuyện. Ngươi có bắt được sợi lông chân nào của hắn không?”
Đặng Văn sững sờ.
“Kẻ săn mồi tầm thường thấy dấu chân thỏ là vội vàng đặt bẫy, kết quả chỉ bắt được con thỏ còi mà làm kinh động cả cánh rừng,” Lê Minh nhìn về phía hạ lưu con sông mịt mùng sương khói: “Thợ săn thượng thừa phải biết nhịn đói, biết chờ đợi. Ta để cho mười chuyến thuyền của hắn trót lọt, hắn sẽ dám đi một trăm chuyến. Ta để cho hắn chở sắt thô, hắn sẽ dám chở cả đại đao và nỏ cứng. Khi toàn bộ mạng lưới từ kinh thành đến Hoan Châu đều phơi bày, khi lòng tham của Lương Nhậm Văn phình to đến mức che mờ cả sự cẩn trọng vốn có… đó mới là ngày hắn tự tay tròng dây thừng vào cổ mình.”
Hắn vỗ nhẹ lên vai Đặng Văn: “Ghi chép lại cẩn thận. Từng ngày, từng giờ, số hiệu từng con thuyền, tên từng tên cai đội áp tải. Nhưng tuyệt đối không được để lộ nửa lời. Hiểu chưa?”
Đặng Văn rùng mình một cái, nhìn sâu vào đôi mắt thâm trầm của Lê Minh, trong lòng dâng lên một nỗi kính sợ khôn cùng: “Tiểu nhân… đã hiểu!”
Suốt ba tháng mùa đông năm ấy, dưới sự ngầm “bảo bọc” và nới lỏng của Lê Minh tại Trung thư sảnh, đường dây buôn lậu binh khí và tài vật của Lương gia hoạt động trơn tru chưa từng thấy. Lương Nhậm Văn ban đầu còn thận trọng dè chừng, nhưng trước những món lợi nhuận khổng lồ và sự thần phục liên tục của các hào tộc phương Nam gửi về, con cáo già bắt đầu buông lỏng cảnh giác.
Hắn không hề hay biết rằng, mỗi chuyến hàng rời bến, mỗi lượng bạc chuyển đi, đều được sao chép thành một bản văn tự tuyệt mật, nằm ngay ngắn trong chiếc tráp sắt khóa ba lớp giấu dưới sàn gạch thư phòng của Lê Minh.
Chiếc bẫy vô hình đang siết lại từng ngày, êm ái và không một tiếng động.