Ba ngày sau kỳ thi, lễ xướng danh bảng vàng được tổ chức trọng thể ngay trước thềm điện Kính Thiên.
Hoàng đế Lý Thái Tông ngự tọa trên ngai vàng, đích thân xem xét mười bài thi xuất sắc nhất do Trung thư sảnh đệ trình. Càng đọc, đôi mắt phượng của vị hoàng đế anh minh càng mở lớn, niềm kinh ngạc và thán phục hiện rõ trên long nhan.
“Kỳ tài! Thật là kỳ tài!” Lý Thái Tông vỗ mạnh vào tay vịn ngai vàng thốt lên: “Bài luận về trị thủy này không chỉ tính toán chuẩn xác từng tấc đất, cách đóng cọc tre giữ chân kè đá, mà còn đề xuất cả việc trồng cây chắn sóng ven đê — một mưu kế vạn toàn mà ngay cả bộ Công bấy lâu nay cũng chưa từng nghĩ tới!”
Nhà vua ngẩng đầu nhìn Lê Minh: “Bài này là của ai?”
“Khởi bẩm bệ hạ, tác giả là sĩ tử Vũ Thành, hai mươi hai tuổi, xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo ở huyện Gia Lâm, lộ Bắc Giang,” Lê Minh cung kính tấu trình.
“Còn bài sách luận quân lương này?” Nhà vua lật sang cuộn giấy bồi thứ hai: “Đề xuất chia đường tiếp tế làm ba tuyến luân phiên, dùng thùng gỗ kín quét nhựa trám chống ẩm thay cho bao tải thông thường, giảm hao hụt từ ba phần mười xuống chỉ còn một phần mười… Người này là ai?”
“Bẩm bệ hạ, đó là Phạm Định, con của một người thuyền chài trên sông Lam, từng có ba năm đi lính thú tại biên viễn phương Nam.”
Lý Thái Tông cười lớn, tiếng cười sảng khoái vang vọng khắp điện đình:
“Hay lắm! Thật là hồng phúc của trẫm, hồng phúc của Đại Cồ Việt! Trước đây đám cựu thần luôn rêu rao rằng thứ dân hèn kém dốt nát, chỉ có con cháu thế gia mới hiểu đạo trị quốc. Nay xem bảng vàng này, đám con cháu thế gia nộp giấy trắng hoặc viết toàn những lời sáo rỗng vô dụng, trong khi sĩ tử áo vải lại dâng lên những kế sách kinh bang tế thế!”
Nhà vua lập tức hạ chỉ truyền triệu ba mươi sĩ tử đỗ đầu vào ngự điện Đình thí.
Dưới sự chứng kiến của toàn thể văn võ bá quan, Lý Thái Tông đích thân chất vấn từng người về tình hình mùa màng, dân tình đói no, và cách điều hành kho vận. Không một chút e sợ trước uy quyền đế vương, những sĩ tử nghèo như Vũ Thành, Phạm Định trả lời rành rọt, khúc chiết, số liệu vanh vách, chỉ rõ những tệ nạn tham nhũng hà lạm của quan lại địa phương mà triều đình bấy lâu nay bị bưng bít.
Đám cựu thần do Đỗ Văn Cửu cầm đầu đứng nép bên hàng quan văn, mặt mày xám ngoét, không một ai dám ho he nửa lời. Sự thật rành rành như ban ngày, sự bất tài của đám con cháu họ đã phơi bày trần trụi trước mặt thiên tử.
Ngay tại buổi lễ, Lý Thái Tông ban chiếu:
Vũ Thành được đặc cách bổ nhiệm làm Đô thủy sứ kiêm Thừa chỉ viện bộ Công, trực tiếp chỉ huy công trình trị thủy sông Cái. Phạm Định được bổ nhiệm làm Đốc lương sứ tại Xu mật viện, trông coi toàn bộ hệ thống kho tàng quân lương quốc gia. Hai mươi tám sĩ tử còn lại đều được phân bổ về các huyện, lộ giữ các chức vụ giám sát hộ tịch, thuế khóa và hình ngục.
Một làn gió mới tinh khôi và mạnh mẽ đã thổi thẳng vào bộ máy hành chính già cỗi, mục ruỗng của triều Lý.
Chiều hôm ấy, ba mươi vị tân khoa tiến sĩ trong bộ áo sam xanh do triều đình ban tặng, không hẹn mà cùng kéo đến trước cổng dinh thự của Lê Minh tại phường Triều Hội.
Họ quỳ sụp xuống nền đất, đồng thanh cất tiếng:
“Chúng con đội ơn khai sáng của Lê đại nhân! Nếu không có tấm lòng công chính và kỳ thi của ngài, chúng con muôn đời chỉ là kẻ áo vải nơi đồng nội, sao có ngày hôm nay được dâng sức mọn cho giang sơn xã tắc!”
Lê Minh bước ra cửa, đỡ từng người đứng dậy. Nhìn những gương mặt trẻ trung, tràn đầy nhiệt huyết và lòng trung trinh son sắt, hắn cảm nhận được một luồng sinh khí mới đang dâng trào trong huyết quản.
Một thế lực trí thức mới xuất thân từ bình dân đã chính thức hình thành. Bọn họ không mang ơn bất kỳ một thế gia vọng tộc nào. Lòng trung thành tuyệt đối của họ chỉ hướng về hai người: Thiên tử trên ngai vàng, và người thầy đã mở toang cánh cửa triều đình cho họ — Trung thư thị lang Lê Minh!